Kees van den Bos te gast bij Nieuwsuur
De Sinterklaasintocht zorgt al enige jaren voor de nodige oproer onder voor- en tegenstanders van Zwarte Piet. Er zijn enkele gevallen te noemen waar actievoerders radicaal optreden, zoals de blokkade van de snelweg in Friesland. Kees van den Bos, auteur van Waarom mensen radicaliseren, waarschuwde al in juni dit jaar dat de situatie waarschijnlijk nog grimmiger ging worden en om die reden was hij te gast bij Nieuwsuur. Er is sprake van een bepaald soort proces van radicalisering volgens de hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Bij de eerste stap wordt er naar de overheid gekeken voor hulp en bij de tweede stap wordt er direct verbaal (soms afschuwelijk en/of racistisch) contact gezocht met de opponent. Aangekomen bij de laatste stap gaan we echt een nieuwe fase in waarbij er zelfs sprake is van gepland systematisch geweld. De intocht bij Apeldoorn – met enkel en alleen roetveegpieten – verliep echter relatief rustig. Beide kampen lijken te beseffen dat geweld nooit de oplossing kan zijn om een punt te maken. Het lijkt er dus op dat we in een fase van deradicalisering terechtkomen.
Met de informatie uit Waarom mensen radicaliseren kan men na grondige analyses veel beter duiden hoe er bij dit soort radicale gevallen interventies bedacht kunnen worden. Ook Het Parool en de Volkskrant gebruikten het boek van Kees van den Bos voor hun analyses over Zwarte Piet. De twee stukjes uit de Volkskrant vindt u hier en hier en het artikel uit het Parool vindt u hier. Het fragment van Nieuwsuur kunt u ook hier bekijken.
In Waarom mensen radicaliseren toont Kees van den Bos aan dat radicalisering van moslims, rechts-extreme groeperingen en links-extreme individuen wordt aangewakkerd door waargenomen onrechtvaardigheid.
Radicaliserende moslims ervaren bijvoorbeeld dat maatschappelijke autoriteiten onvoldoende voor hun belangen opkomen. Rechts-extreme groepen voelen zich vaak achtergesteld tegenover moslims in Nederland. En links-extreme individuen zijn van oordeel dat belangrijke morele principes geschonden worden.
Omdat waargenomen onrechtvaardigheid niet alleen maar een indruk is van mensen, maar als ‘echt’ aanvoelt, leidt dit gemakkelijk tot boosheid en vervolgens tot radicaal en extremistisch gedrag.
Dit boek beoogt radicalisering, gewelddadig extremisme en terroristisch gedrag te verklaren, zodat we het kunnen voorspellen en, waar mogelijk, voorkomen of verminderen. Hiertoe moeten we radicaliserende personen serieus nemen en zorgvuldig nagaan hoe zij de wereld waarnemen.
Kees van den Bos geeft niet alleen een wetenschappelijke analyse van radicalisering, maar schetst ook hoe belangrijk het is om radicaliserende personen te wijzen op hun serieuze verantwoordelijkheden ten aanzien van een democratische rechtsstaat.
Kees van den Bos is hoogleraar sociale psychologie en hoogleraar empirische rechtswetenschap aan de Universiteit Utrecht.
‘Ik heb van dit boek genoten! Wat een helder en overtuigend betoog. Door de systematische aandacht voor de rol die waargenomen onrechtvaardigheid speelt in radicalisering van mensen levert dit boek een belangrijke bijdrage aan het debat en de versnipperde literatuur over radicalisering, deradicalisering en terrorisme. Het overzicht en de concrete handvatten zijn echt heel erg verrijkend.’
Beatrice de Graaf
‘In deze tijd verscherpt het debat rond radicalisering. Terroristen lijken te gemakkelijk hun doel te bereiken: angst zaaien. Kees van den Bos verschaft ons een helder en goed gefundeerd inzicht in oorzaken en achtergronden van radicalisering, extremisme en terrorisme. Met deze studie bewijst hij een waardevolle dienst aan onze samenleving.’
Alex Brenninkmeijer
